NPO
NTR

 

Tijdens de research onderzoek je soms onderwerpen die afwijken van het hoofdthema. Toch is het leuk om daar even naar te kijken, want je weet nooit wat het je oplevert. Zo gingen we vorig jaar naar Chicago om te filmen. Roué Verveer ging daar op zoek naar zijn roots. Wat hij daar vond, verklap ik niet. Maar de regisseur en ik doken in de rock & roll, de blues en de relatie met slavernij. De belangrijkste ingrediënten van de blues zijn namelijk de ritmes en zang die Afrikaanse slaven meebrachten naar Amerika.

 

Chicago is de plek waar de blues zich ontwikkelde van volksmuziek gespeeld op een akoestische gitaar, tot popmuziek op een elektrische gitaar. The Rolling Stones zochten hun jeugdhelden en inspiratiebronnen op in Chicago. In de studio van het legendarische platenlabel Chess Records, ontmoetten zij blues en rock & roll sterren als John Lee Hooker, Howlin’ Wolf, Muddy Waters en Chuck Berry.

 

Ik onderzocht wat we daar zouden kunnen filmen. Research, lezen, rondvragen, bellen met mensen zoals Leo Blokhuis. Hij vertelde mij dat als we de blues echt in verband wilden brengen met de slavernij, we het eigenlijk zuidelijker moesten zoeken. Van Chicago, langs Memphis, naar de Mississippi Delta. Een vruchtbaar gebied in de staat Mississippi met van oudsher veel katoenplantages en veel blues.

 

 

Ik zie de ogen van de regisseur groter worden als ik hem over mijn bevindingen vertel. “Naar Mississippi? Wat een goed idee!” Hij ziet het wel voor zich. Met het script voor hem begint hij ineens heftig te typen. Met Roué of de Nederlandse slavernij heeft het niets meer te maken, maar binnen een half uur was er een nieuwe scene. Ik meen er iets in gelezen te hebben over een ondergaande zon en een fles whisky…

 

Tijdens de research stuit ik op de naam Dockery Farms. Op dit landbouwterrein in de Mississippi Delta zou de akoestische delta blues geboren zijn. Dit was een bedrijf, op gezet in 1895, waar zo’n 2000 zwarte Amerikanen werk vonden. Het bedrijf had een eigen treinstation, eigen school, eigen postkantoor en zelfs eigen kerken. Een aantal gebouwen van Dockery Farms staat nog overeind. Ik bel met de huidige beheerders. Zij vertellen me dat de oude blues legendes Son House en Robert Johnson hier ooit werkten en muziek maakten. Vanaf deze plek vertrokken Muddy Waters en Howlin’ Wolf toen ze naar het noorden trokken, naar Chicago, op zoek naar een beter leven.

 

 

Een mooi verhaal, één plek waar zoveel grondleggers van de blues vandaan komen. Maar wat is nu precies de relatie met slavernij? Die is in 1895 immers al dertig jaar afgeschaft. We zijn ons ervan bewust dat we inmiddels erg ver afdwalen van het Nederlandse slavernijverleden.

 

Toch zoek ik door. Verder terug in de tijd en nog zuidelijker dan de Mississippi Delta. Er blijkt één plek te zijn waar slaven hun Afrikaanse muziektradities levend hielden. In de meeste staten van de VS was de cultuur gebaseerd op protestantse wortels. Maar in het Franse New Orleans bestond een katholieke cultuur. Daar stonden de slavenmeesters hun slaven meer vrijheden toe. De slaven mochten elke zondag op één plein, Congo Square, samenkomen om hun eigen liederen te zingen en hun eigen muziek te maken. Daar kregen de blues, de gospel en de jazz vorm. Op dit plein wordt nu nog muziek gemaakt.

 

 

Dit is een verhaal waar het slavernijverleden en muziek prachtig samenkomen. Mooier kan het niet! Helaas. Het wijkt zoals verwacht te ver af. De regisseur filmt het niet. Hij houdt het bij de geplande scene met Roué in Chicago.

 

Ik bewaar het voor een volgende serie.

 

tekst: Lyangelo Vasquez, researcher

  1. De eerste zwarte Afrikanen werden in de latere Verenigde Staten aan land gebracht door een Nederlands schip. Dat gebeurde in augustus 1619 bij Jamestown, Virginia. Nederland staat dus aan de bron van de jazz, zou je kunnen zeggen. Zie voor dat verhaal mijn boek Zelfportret als neger (Nieuw Amsterdam 2006)

    19 september 2011 16:48 Martin Schouten
  2. De bovengenoemde artiesten worden vertegenwoordigd in de film Cadilac Records. Wat een geschiedenis ik heb tranen met tuiten gehuild.

    Een echte aanrader

    14 september 2011 17:06 Diana Antoinette Verveer